Bullshit Management

Evaluatiegesprekken, 360 graden feedback, brainstormen, leiderschapstrainingen. Managers en adviseurs zijn er maar druk mee. Maar wat zijn al die bedenksels nu eigenlijk waard? vraagt Jos Verveen zich af en hij geeft in zijn boek Bullshit Management antwoord. We kunnen er maar beter mee ophouden. Er is namelijk geen enkel bewijs dat management werkt.

Frederick Winslow Taylor heeft precies honderd jaar geleden bedacht dat er een tussenlaag moest komen die anderen moet vertellen hoe ze hun werk moeten doen. Het zou de productiviteit en winstgevendheid van organisaties vergroten, maar de praktijk is dat de invoering ervan juist leidt tot een lagere productiviteit, stelt Verveen die zelf vijftien jaar lang heeft gewerkt in de organisatie- en communicatiebranche. Sterker nog… al die dure managementkreten, vaktermen, verwijzingen naar ingewikkelde organisatie- of communicatiemodellen en -methoden werken juist als een dikke stoflaag en verbergen waar het bij organisaties echt om draait.

Exit Taylor dus, vindt Verveen, die een oproep doet om te stoppen met management. En hij haalt bij het beantwoorden van de vraag waar het in essentie dan wél om gaat een van Nederlands meest bekende economen aan: emeritus hoogleraar Arnold Heertje. De essentie van organisaties is net als de essentie van onze economie niet winstmaximalisatie door middel van een zo hoog mogelijke productiviteit. De essentie is dus óók niet het kiezen van een zo slim mogelijke strategie om deze productiviteit te bereiken. Heertje bleef tijdens en na de economische crisis maar herhalen dat het in de economie helemaal niet draait om klanten of aandeelhouders, maar om organisaties die haarscherp op hun netvlies hebben waar ze het voor doen. Zoals de bakker die brood bakt, omdat hij gek op brood is en vindt dat mensen het lekkerste brood op tafel verdienen. Of iemand die dijken aanlegt, omdat hij of zij vindt dat ons land moet worden beschermd tegen het wassende water.

Het gaat dus niet om wat een organisatie doet, weet en kan, maar om wat de organisatie vindt, en vooral wat de mensen die voor die organisatie werken, vinden. Door al het managementgekwetter van de afgelopen honderd jaar en de onterechte focus op productiviteit en winstgevendheid, hebben we afgeleerd zelf ook nog iets te vinden, stelt Verveen. Ook hebben we afgeleerd juist onze overtuigingen als belangrijkste leidraad te nemen voor onze organisatie. Laat mensen dus zelf nadenken, betoogt Verveen. Weg met alle termen, modellen en technieken, en vooral: weg met het management. Het werkt niet.

Maar wat betekent het dan voor al die managers als we stoppen met management? Het antwoord is volgens Verveen simpel. Die kunnen, net als de andere werknemers, gewoon weer inhoudelijk aan het werk. Al die managers zullen niet heel erg gemist worden. Want als iets is gebleken uit alle imago- en tevredenheidsonderzoeken naar het succes van organisaties, dan is het wel het vrij unanieme beeld dat de gemiddelde medewerker baalt van het management.